در همین مدت کوتاهی که اندکی در وادی اندیشه انتقادی و مطالعات فرهنگی به گشت و گذار پرداخته ام، یک سوال جدی برایم ایجاد شده است: چرا در کتابهای مطرح و مهم حوزه فرهنگ و اندیشه به ندرت می توان ارجاعی به اثر یک اندیشمند ایرانی یافت؟ برای پاسخ به این سوال می توان سراغ تفسیر های تاریخی رفت یا مشکل را به نهادهای سنتی و فرهنگی جامعه خودمان فرا فکند - همانگونه که برخی متفکران ایرانی مجددا در سالهای اخیر اینگونه تحلیل کرده اند. اما اگر مشکل این است ، پس چرا ارجاعات فراوان و مهمی به آثار متفکرانی از سایر کشورهای شرقی یا اسلامی را در متون نسبتا معاصر غربی می توان به وفور یافت ؟ شاید بگوییم برخی از این متفکران سالها در جوامع غربی زندگی کرده اند و به اصطلاح همان تفکر غرب را بازگو کرده اند که به آنها اقبال شده است. اما اولا ما این نیز کم نداریم متفکرانی که سالهاست در اروپا یا آمریکا زندگی می کنند و در دانشگاههای آنجا مشغول به کار هستند. ثانیا بر خلاف تصور فوق،  بسیاری از آن متفکران شرقی به واسطه افکار متفاوتشان در محافل دانشگاهی غرب شهرت یافته اند. ادوارد سعید ، هومی بابا ، آرجون آپادورایی ، ایهب حسن ، عارف درلیک ، ماسائو میوشی ، علا شوهت ، بسام طیبی و ... از این جمله اند و افکارشان گاه به واسطه انتقاد های بنیادین به برخی نگرشهای رایج در غرب شهرت عام و خاص یافته است. البته جای این پرسش باقی است که چرا برخی از این اندیشه های به شدت انتقادی که امروز در دانشگاههای غربی تحت عنوان اندیشه پسا استعماری ( postcolonialism)  - و به واقع ضد استعماری - در ردیف و همطراز اندیشه های پست مدرن تدریس می شود ، در ایران چندان معرفی نشده است؟

پس بهتر است پاسخ پرسش نخستین را منحصرا در عوامل تاریخی و یا صورتهای خاصی از نهادهایی چون دین و سنت جستجو نکنیم. شاید دلایل دیگری - بعضا ساده و دم دست - نیز در میان باشد. من به چند مورد اشاده می کنم امیدوارم بعد ها بتوانم بیشتر به آنها بپردازم:

۱- تکراری یا تقلیدی بودن آثار و اندیشه های برخی از متفکران ایرانی برای محافل دانشگاهی غرب ( هابرماس پس از سفر به ایران در گفتگو با اشپیگل به این نکته اشاره کرد.)

۲- بی اعتباری یا کم اعتباری علوم انسانی در جامعه و خانواده ایرانی.

۳- دشواری های زبان دانشگاهی در حوزه علوم انسانی و امتناع بسیاری از اندیشمندان ایرانی از نگارش به زبان انگلیسی.

۴- سیاستهای وزارت علوم در حوزه علوم انسانی .

 و... ؟