در واپسین روزهای سال ۱۳۸۵ توفیق حضور در اولین کنگره ملی علوم انسانی در تهران را یافتم. همانطور که پیشتر گفته بودم این کنگره توسط پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد. انگیزه اصلی من از حضور در این کنگره آشنایی با فضای علوم انسانی در ایران و شناختن گرایشها و طیفهای فعال در این عرصه بود که تا حدود زیادی حاصل شد. متاسفانه طی سالهای حضور در دانشگاه هنر کمتر امکان ارتباط و آشنایی با اصحاب علوم انسانی را یافته بودم. حضور در این کنگره نکات جالب دیگری هم برای من به همراه داشت. خصوصا اینکه چند ماه قبل تجربه حضور در یک کنفرانس بزرگ مشابه در دانشگاه آکسفورد را هم یافته بودم. به نظرم رسید شاید از رهگذر مقایسه این دو همایش علمی بتوان به برخی تفاوتهای معنادار رسید. البته اینجا صرفا به بیان این تفاوتها بدون قضاوت و داوری می پردازم و نتیجه گیری احتمالی را بر عهده خواننده محترم می گذارم.

 

۱- کنگره تهران عنوان خاص یا موضوع به خصوصی نداشت و یک موضوع بسیار عام (علوم انسانی) را دستمایه عنوان خود قرار داده بود. کنفرانس آکسفورد با عنوان خاصی (دگرگونی رسانه ها و نظریه های علوم اجتماعی) برگزار شده بود و قرار بود طی آن تاثیر دگرگونی رسانه ها بر نطریه های علوم  اجتماعی بررسی شود.

 ۲- کنگره تهران از ارسال کنندگان مقالات خواسته بود علاوه بر چکیده مقاله اصل آنرا نیز جهت داوری ارسال نمایند. در واقع داوری در چند مرحله انجام می شد. در کنفرانس آکسفورد داوری مقالات صرفا بر اساس چکیده مقالات بود.

۳- در کنگره تهران تا یک هفته قبل از برگزاری کنگره نتیجه داوری مقالات مشخص نبود. در کنفرانس آکسفورد نتایج داوری مقالات ۴ ماه قبل از برگزاری کنگره اعلام شد.

۴- در کنگره تهران افرادی که مقالاتشان پذیرفته می شد خود به خود مهمان کنگره می شدند. در کنفرانس آکسفورد پس از اعلام پذیرش مقاله متقاضی می بایست جهت حضور در کنگره ثبت نام کند.

۵- حضور در کنگره تهران برای مدعوین رایگان بود اما ثبت نام جهت حضور در کنفرانس آکسفورد برای اساتید حدود ۲۰۰ پوند و برای دانشجویان حدود ۱۰۰ پوند هزینه داشت.

۶- کلیه مهمانان کنگره تهران در ایام برگزاری کنگره به صورت رایگان در هتل استقلال تهران اقامت داشتند. (البته بنده به دلیل اقامت نزد بستگان از این فیض محروم ماندم !) اما اغلب مهمانان کنفرانس آکسفورد در خوابگاههای دانشجویی دانشگاه اقامت داشتند و بابت هر شب اقامت در آنجا بین 40 – 80 پوند هزینه پرداخت می کردند. برخی نیز به هزینه خود در مهمانسرا یا هتل اقامت داشتند.

۷ - مهمانان کنگره تهران هر سه وعده غذا مهمان کنگره بودند. نهار این کنگره که هر روز توسط رستوران سالن همایشهای بین المللی صدا و سیما تامین می شد مشتمل بر حدود 10 نوع غذای رنگارنگ و انواع سالاد و دسر و نوشیدنی و ... بود. در کنفرانس آکسفورد تنها یک وعده نهار بصورت روزانه در هزینه های ثبت نام گنجانده شده بود که عبارت بود از یک ساندویچ ، یک نوشابه ، یک چیپس و یک عدد میوه. بابت صرف شام اختتامیه کنفرانس هم در صورت تمایل جداگانه باید 30 پوند پرداخت می شد.

 

8- در طول سه روز کنگره تهران ابتدا قرار بود تنها 30 مقاله ارائه شود که نهایتا به حدود 70 مقاله افزایش یافت. البته تعداد مقالات پذیرش شده بسیار زیاد تر از این تعداد بود که به علت عدم امکان ارائه قرار شد ما بقی مقالات بصورت کامل در کتاب کنگره چاپ شود. در سه روز کنفرانس آکسفورد حدود 250 مقاله ارائه شد. اغلب این مقالات در قالب پانل های تخصصی به صورت همزمان در سالنها و اتاقهای مجزا ارائه می شد.

 

9- در کنگره تهران پس از ارائه شدن مقالات مجالی برای پرسش ها و یا اظهار نظر درباره مقالات ارائه شده توسط حاصران در جلسه نبود. در کنفرانس آکسفورد پس از مقالات نوبت به پرسشها و یا نظرات دیگران می رسید. (ظاهرا تفاوت اصلی ارائه مقاله به یک مجله علمی و ارائه آن به یک کنفرانس در این است که در کنفرانس ها امکان مواجهه حضوری با دیگر صاحب نظران و شنیدن نقد سایر کارشناسان به صاحب مقاله کمک می کند پیش از چاپ نهایی مقاله اش اصلاحاتی در آن انجام دهد.)

 

10- در کنفرانس آکسفورد تنها تعداد معدودی از برترین مقالات ارائه شده جهت چاپ برگزیده می شدند. در کنگره تهران مقرر شد مقالاتی که به دلیل کمبود وقت امکان ارائه شدن پیدا نکردند در کتاب کنفرانس چاپ شوند.

 

11- در کنگره تهران تعداد قابل توجهی از ارائه کنندگان مقاله – بخصوص اساتید صاحب نام- بدون داشتن متن، یادداشت ، اسلاید و ...  سخنرانی های مبسوطی ایراد فرمودند. در کنگره آکسفورد اغلب اساتید صاحب نام مقالات خود را بطور کامل از روی نوشته خواندند.

 

12-  کنگره تهران با سخنان وزیر علوم افتتاح و با سخنان رییس مجلس شورای اسلامی پایان یافت. در کنفرانس آکسفورد هیچ مقام دولتی حضور نیافت.

 

13- در کنفرانس آکسفورد ایمیل شرکت کنندگان با اجازه آنها در اختیار دیگر شرکت کنندگان قرار می گرفت. در کنگره تهران هیچ ایمیلی مبادله نشد.

 

14- در کنگره تهران مقاله چند دانش آموز در زمره مقالات ارائه شده قرار گرفت ، در حالیکه مقاله برخی اساتید صاحب نام به دلیل کمبود وقت ارائه نشد. در کنفرانس آکسفورد چنین اتفاقی نیافتاد.