این مقاله ابتدا به درخواست مجله «سوره» نوشته شد، ولی دست تقدیر آن را به شماره نخست دوهفته نامه «تراز» (ارگان کانون دانشگاهیان ایران اسلامی) رساند. سایت های «علوم اجتماعی ایرانی اسلامی»، «رجانیوز»، «پارسینه»، «بولتن نیوز» و «جاد نیوز» نیز آنرا بازنشر کردند.

-------------------------------------------------------------- 

برخورد سطحی و کلیشه ای با مفاهیم و کلید واژه هایی که حضرت آیت الله خامنه ای در سخنرانی های تحلیلی خویش، خصوصا در حوزه ی فرهنگ، به کار می برند سابقه دیرینه ای دارد: از بدفهمی ها درباره «تهاجم فرهنگی»، که مورد انتقاد خود ایشان هم قرار گرفت، تا رویکرد ابزاری و تشریفاتی به مفهومی مانند «سبک زندگی». هنوز چند صباحی از سخنرانی رهبر انقلاب با موضوع آسیب شناسی فرهنگی جامعه ایرانی در خراسان شمالی[1] نگذشته، چندین همایش و سمینار و نشریه و برنامه رادیویی و تلویزیونی درباره «سبک زندگی» راه اندازی می شود. اقتصادِ سیاسی این انبوه کاری های فرهنگی در جای خود قابل مطالعه است. اما جالب این است که مفهومی مانند «سبک زندگی»، ناگهان در این هیاهو در زمره «مقدسات» و حتی «مطهرات» قرار می گیرد، به گونه ای که سازندگان یک فیلم در واکنش به اعتراض «امت حزب الله» به محتوای آن، از موضعی کاملا حق به جانب اعلام می دارند که «فیلم ما درباره سبک زندگی است»!  کأنه دارند می گوید «فیلم ما درباره امام حسین (ع) است»! 

به باور صاحب این قلم، اتفاقا بسیاری از مواردی که رهبر انقلاب در آن سخنرانی مهم به عنوان نقاط ضعف و آسیب در فرهنگ جامعه ما برشمردند، بیشتر به حوزه «اخلاق» بطور عام، و «اخلاق اجتماعی» به طور خاص، ارتباط داشت تا «سبک زندگی» (به عنوان معادل مفهوم Lifestyle). مواردی مانند: «ضعف فرهنگ کار جمعی»، «عدم رعایت حقوق متقابل در روابط اجتماعی»، «بی انضباطی در فرهنگ رانندگی»، «الزامات آپارتمان‌نشینی»، «عدم راستگویی در معاشرت‌های روزانه»، «پرخاشگری‌ها و نابردباری‌ها در روابط اجتماعی»، « رعایت  حقوق افراد در رسانه‌ها و در اینترنت»، «قانون‌گریزی»، «ضعف وجدان کاری و انضباط اجتماعی» از این دست محسوب می شوند. در واقع این سخنان رهبر انقلاب را می توان شرح و بسطی دانست بر نکته ای که ایشان حدود یک سال قبل، در خطبه های نماز جمعه دهه فجر 1390 و هنگام بحث در مورد نقاط قوت و ضعف جامعه ایران پس از انقلاب مطرح کرده بودند.


ادامه مطلب ...