تأملی درباره ماجرای «سرقت اختراع اتاق امن»!

این روزها در کنار ماجراهای کوچک و بزرگ دیگری در در رسانه ها نقل می شود خبر  سرقت یک «اختراع» و محکومیت یک وزیر در دادگاه بخاطر آن مورد استقبال برخی رسانه ها قرار گرفته است. در سایتی خبری که گفته می شود وابسته به مجمع تشخیص مصلحت نظام است دیدن تیتر «افشای نقش احمدی نژاد در سرقت اختراع اتاق امن» توجه مرا به خود جلب می کند. با توجه به حساسیت شدید برخی اشخاص مستقر در مجمع تشخیص مصلحت نظام نسبت به طرح اتهام و افشاگری و ... علیه اشخاص در مناظره های انتخاباتی، برایم جالب بود ببینم ماجرا چیست. متن خبر در واقع مصاحبه روزنامه اعتماد ملی در روز پنجشنبه (8 مرداد) با فردی است که از وزیر کنونی صنایع به جهت سرقت ایده اش در سالهای قبل شکایت کرده و ظاهرا دادگاهی نیز حکمی در این خصوص صادر کرده است. البته صرف اینکه در کشور ما دادگاهی وجود دارد که به شکایت یک جوان گمنام علیه یک وزیر رسیدگی نموده و علیه وزیر حکم صادر می کند واقعا مایه خوشحالی و امیدواری است. اما در جزئیات این ماجرا نکات قابل تأملی وجود دارد. 

متن مصاحبه را که می خوانیم مشخص می شود این «مخترع» محترم رشته تحصیلی شان مدیریت بوده است، ولی به دلایلی شخصی از مدتها قبل در مورد موضوع زلزله و راههای کاهش تلفات آن تامل داشته اند. ایشان که خود اهل رودبار است می گوید: « زلزله رودبار و حواشی آن همیشه این انگیزه را در من ایجاد کرده بود که به‌دنبال راه‌‌حلی برای کاهش مرگ‌ و میر ناشی از زلزله پیدا کنم. خیلی فکر کردم تا اینکه طرح اتاق امن را که بسیار ساده و داری هزینه تمام‌شده پایینی است به نظرم رسید». ایشان در سال ١٣٨٢ طرح اتاق امن را جهت ثبت ارائه می کنند.

من هیچ دفاعی از افراد و اشخاصی که ایده اولیه این فرد را بدون اطلاع و اجازه ایشان، با مطالعات فنی - مهندسی تکمیل کرده و به مرحله آزمایش و اجرا گذاشتند ندارم. از قضا خوب است با چنین مواردی برخورد قاطع صورت گیرد تا رعایت حقوق مادی و معنوی دانشمندان، هنرمندان و افراد مخترع و مبتکر در جامعه ما فرهنگ شود. قطعا در این مورد اخیر نیز که حقوق مادی و معنوی فردی که این ایده را ارائه کرده ضایع شده، می بایست با افراد دخیل برخورد قانونی صورت گیرد. شخص وزیر مورد اشاره هم اگر دفاع قابل قبولی نداشته باشد، که با توجه به حکم دادگاه احتمالا ندارد، به نظرم شایستگی برای تداوم وزارت نخواهد داشت.

البته اینکه کسی «ایده» و یا «طرح» متعلق به دیگری را برداشته و روی آن کار کند و یا آنرا تکمیل کند و آنرا در مرحله آزمایش و عمل به اجرا برساند یک مرتبه از عمل خلاف اخلاق است. اینکه کسی (ماجرای خانم ابتکار معاون سابق رییس جمهور و عضو کنونی شورای شهر تهران را که به خاطر داریم) مقالات علمی دیگران را به شیوه «کپی - پیست» به هم چسبانده و به نام خود در مجله دیگری منتشر کند، به نظرم یک مرتبه بسیار بالاتر و خلافی بسیار بزرگتر است. اگرچه این واقعه در زمان خود اصلا این حجم از توجه رسانه ای را به خود جلب نکرد. 

به هر حال کسی که روی یک «ایده» یا «طرح» اولیه کار تخصصی می کند و از نظر مهندسی آنرا به مرحله اجرا در می آورد نیز سهمی در کار نهایی دارد. اسم این را نمی شود گذاشت «سرقت اختراع»! مانند زمانی که فردی بر اساس یک ایده یا طرح اولیه یک فیلمنامه کامل می نویسد یا حتی یک فیلم می سازد. طبعا هم صاحب ایده و هم نویسنده و هم کارگردان در قبال اثر نهایی حق دارند. اما روشن است که کسی که «کپی - پیست» می کند، هیچ حقی در قبال مطلب سرقت شده ندارد.

یک جستجوی اینترنتی ساده نشان می دهد آقای دکتر مظلوم که نامشان در کتاب منتشر شده توسط شهرداری تهران وجود دارد، در سال 2007 مقاله ای علمی در خصوص اجرای این طرح مهندسی در یکی از کتب تخصصی مربوط به زلزله با عنوان Earthquake Resistant Engineering Structures VI منتشر کرده اند (لینک). قطعا چنین کاری فراتر از توان یک فارغ التحصیل رشته مدیریت است.  

اما نکته ای که در حین خواندن مصاحبه این جوان «مخترع» به ذهن من خطور کرد زمان حدوث این ایده در ذهن ایشان بود. همانطور که می دانیم زلزله رودبار در سال ١٣۶٩ رخ داد. اینکه ایده «اتاق امن» در سال ١٣٨٢ به ذهن ایشان می رسد قابل تامل است. اهالی سینما می دانند که یکسال قبل از این تاریخ - یعنی سال ٢٠٠٢ میلادی - فیلمی توسط دیوید فینچر، کارگردان معروف هالیوود، با بازی جودی فاستر ساخته شد که نام آن Panic Room بود. در ترجمه عنوان فیلم در ایران، هم از «اتاق وحشت» و هم از «اتاق امن» استفاده شد. اصلا عنوان فیلمنامه این فیلم Safe Room (اتاق امن) بوده است.

داستان فیلم مربوط به ورود ساکنانی جدید به یک خانه مجلل اما مرموز است که در آن یک «اتاق امن» مجهز وجود دارد. با یک جستجوی ساده اینترنتی می توان فهمید که ایده همین فیلم نیز کشف تازه ای نبوده است. اینکه در خانه یک اتاق امن (safe room) تعبیه شود که ساکنان آن خانه در هنگام تهدید و یا خطر بتوانند در آن پناه گیرند سابقه و تاریخ دیرینه ای دارد. البته در بیشتر مواقع اتاق امن برای پنهان شدن و محافظت شدن در برابر سارقان و مهاجمان و ... کاربرد داشته است. اما در فیلم مذکور تصویری که از آن اتاق می بینیم تصویر یک اتاق کاملا مجهز و امن و مقاوم در برابر هرگونه سانحه و انفجار و ... است.

 اینکه آیا پیش از سال ١٣٨٢ در مباحث فنی و تخصصی ساختمان سازی و ایمن سازی در برابر زلزله از ایده «اتاق امن» به عنوان راه حلی برای کاهش تلفات زلزله استفاده شده است یا نه موضوعی است که صاحب نظران باید پاسخ دهند. طبعا این احتمال هست که این «مخترع» محترم با دیدن یا شنیدن درباره فیلم «اتاق امن» به این فکر افتاده باشند که از این ایده به عنوان طرحی برای کاهش تلفات زلزله استفاده شود. این موضوع هیچ اشکالی ندارد و حتی باید ایشان را تحسین کرد که از میان میلیونها بیننده این فیلم چنین جرقه ای در ذهنشان زده شده است. در واقع ایشان ایده اولیه «اتاق امن» را از جایی برداشته اند و چیزی به آن افزوده اند و یا آنرا تکمیل کرده اند و یا جهت استفاده از آن در موضوعی دیگر پیشنهاد داده اند.

اشکال مطلب این است که ایشان در این مصاحبه هیچ اشاره ای به اینکه این ایده اولیه از کجا به ذهنشان خطور کرد نمی کنند و آنرا صرفا حاصل «فکر کردن طولانی» خودشان اعلام می کنند. اگر واقعا ایشان از موضوع این فیلم با خبر بوده باشند، آیا آنچه خودشان مرتکب شده اند، در واقع مشابه همان کاری نیست که افرادی که ایشان از آنها شکایت کرده اند، انجام داده اند؟ و اساسا این این واقعه آیا بیانگر این مشکل فرهنگی رایج نیست که خیلی از ما گمان می کنیم اگر منابع مورد استفاده خود را اعلام کنیم یا کسانی که قبل از ما در راهی گام برداشته اند را به رسمیت بشناسیم، این موجب کاهش شأن و اعتبار کار خودمان خواهد شد؟

و اما از نظر سیاسی پرسش این است که چرا برخی رسانه ها امروز این ماجرا را به شکل وسیع پوشش می دهند در حالیکه قبلا در برابر خبر اثبات سرقت علمی توسط چهره های دیگر مشهور چنین تحرکی نداشتند؟ به نظر می رسد ناکامی طیف سیاسی مخالف دولت در ارائه مدارک و مستندات محکمه پسند و  اثبات «تقلب گسترده» در انتخابات باعث شده آنها به شیوه ها و دستاویزهای دیگری برای اقناع افکار عمومی متوسل شوند. 

/ 32 نظر / 39 بازدید
نمایش نظرات قبلی
زهرا

آخرشه! آقا شوما ساکت باشی بهتر نیست؟؟ الان موقعشه اونا که حکومت نظامی کردن بیان توضیح بدن چه مرگشونه که زن و بچه مردم رو می کشن و بهشون تجاوز می کنن... اگه رای مردم مال اونا بوده پس دردشون چیه... یا شاید شوما که وکیل مدافعشونی بخوای بهمون بگی که چه مرگشه دولت؟ این جوابهای چرند پرند مثل این جواب آخری که نوشتی آبروی هر چی بی آبروئه برده واقعا...

پندار

"شخص وزیر مورد اشاره هم اگر دفاع قابل قبولی نداشته باشد، که با توجه به حکم دادگاه احتمالا ندارد، به نظرم شایستگی برای تداوم وزارت نخواهد داشت." نظر جناب احمدی نژاد ظاهرا کمی متفاوته البته : "محمود احمدي نژاد وزراي قطعي پيشنهادي خود را به شرح ذيل اعلام کرد: "محرابيان" وزير صنايع ومعدن . . . "

پندار

من هم اصولا بدم نمی آمد بتوانم از این ماجرا لذت ببرم ، اما مسئله این جاست که شاید زیاد به این که به جای " پدر " چه چیز یا کسی در دوران ایشان قرار است " سالار " شود فکر می کنم . . .

پندار

مردم . . . چه عرض کنم . . .

راستگو

نویسندۀ گرامی ، بنده دقیقا" آقای سلیمی را می شناسم و در جریان این ماجرا از 6 سال قبل هستم . 1- ایشان 12 اختراع را ثبت و چندین اختراع دیگر رادر دست اجرا دارند 2-طرح اولیه ایشان در ابتدای سال82 ساده بود و چندماه بعد به شکل کنونی در آمد 3- اتاق امنئایشان ، با اتاق فیلم مذکور تشابه ماهیتی دارد نه کاربری 4-این مدل نمونه بیرون ساختمانی نیز دارد که مشترکا" با یکی از بزرگترین اساتید زلزله ایران به ثبت اختراع رسیده است 5 -اگر هم اینطوریکه میفرمایید باشد ، چرا خواندگان دعوی نتوانستند درطول دادرسی چندین کارشناس و 3 قاضی را مجاب نمایند !؟ و ... شما می توانید به وبلاگ farzd- salimi و مصاحبه های ایشان مراجعه نماییدکه چگونه یک دبیر و محققساده در مقابل چندین نفر ازمسئولین ادعای حق نماید!

راستگو

و نکتۀ مهم این است که آنطوریکه آقای سلیمی (مخترع اتاق امن ) در مصاحبه هایشان گفته اند :به دلیل اینکه نمونه سازی طرح اتاق امن ، هزینه بر بوده است و شهرداری در خصوص مقاوم سازی ردیف بودجه دارد و حمایت از اینگونه طرحها از وظائف اوست لذا او به آنها مراجعه کرده است و این آقایان ، طرح را از آقای سلیمی گرفته اند و پس از برگزاری جلسۀ توجیهی ، طی نامه ای از ایشان تقدیر نموده و سپس پاسخ منفی دادند ولی خودشان بطور مخفیانه فقط طرح را نمونه سازی می کنند نه چیز دیگر ! و بعد بنام خودشان آنرا ثبت و مطرح مینما یند !!!پس می بینیم که یک کار زشت صورت گرفته است ! آن دوست عزیزی که میفرمایند آقای سلیمی کاری نکرده و فقط ایده داده است عرض مینمایم که این مطلب مانند این است که سارقینی کودکی رابربایند و بنام خود برایش شناسنامه بگیرند و در تربیت او بکوشند و به دانشگاه بفرستند و وقتی که والدین واقعی آن کودک پس از مثلا" 20 سال خون دل خوردن و دچار مشکلات روحی شدن پیدایشان شد ، سارقین طلبکار نیر باشند و ادعای زحمت و دقت برای تربیت آن کودک شوند !!!!

اس اس

معضلی که در این بین خودنمایی می کند این است که اساسا جریان ثبت اختراع در داخل ایران بسیار ابتدائی است. اینکه ادعانامه ثبت اختراع به زبان فارسی و متن اختراع به زبان فارسی است، باعث شده که بسیاری از دوستان، اختراعات ثبت شده در کشورهای دیگر را به زبان فارسی دوباره اختراع می کنند. بنده فکر می کنم به احتمال زیاد چنین ایده ای در کشورهای دیگر حتمن به ثبت رسیده ( متن ثبت اختراع در ایران فاقد محلی برای اظهار و یا پیشنهاد موارد مشابه در سطح دنیاست) و می توان با تحریک فرد مورد نظر جنجالی به پا کرد! اصلا اظهارنامه اختراع به زبان فارسی معنا ندارد. لطفا به این آدرس مراجعه بفرمایید: http://patft.uspto.gov/netahtml/PTO/search-adv.htm با جستجوی موضوع مورد نظر انبوهی از اختراعات ثبت شده را خواهید یافت.

اس اس

براحتی می توانید به متن اختراعات آمریکا دسترسی پیدا کنید. حال کافیست یکی از آنها را انتخاب کرده به فارسی ترجمه کنید و آنرا تحویل سازمان ثبت بدهید. در یک پروسه حداکثر سه ماهه و با پرداخت 5 هزار تومان قطعا شما صاحب آن اختراع در ایران خواهید شد. مطمئن باشید اختراع شما بررسی علمی و موردی نخواهد شد. می توانید با تحویل کپی برگ ثبت اختراع به معاونت پژوهشی 20 امتیاز پژوهشی بگیرید. بارها بنده و همفکران به این روش ثبت اختراع اعتراض کردیم اما... اینت خبر و کامنت بنده را هم بخوانید: http://www.fardanews.com/fa/pages/?cid=64343

اس اس

راهکار این است که برای جلوگیری از مشکلات بعدی و پس از تثبیت قانوم حق مالکیت معنوی در ایران از تمام مخترعین خواسته شود اختراعهای خود را به زبان انگلیسی ثبت کرده و آنرا بر بروی سایت و قابله مشاهده برای همه قرار دهند. حال سوال اصلی در مورد ذکر شده در پست شما این است که باید بررسی شود آیا این اختراع مشکوک ایده خود این شخص بوده یا آنرا از یک منبع خارجی استفاده کرده. در این صورت هم او محکوم است هم بعدیها!

ضیغم

آقا جان خودت را با عوام فرسوده نکن. هیچ چیز بیش از همصحبتی با عوام فرساینده روح نیست. شما اگر بخواهی معنی Treason و Subversion و اینها را هفتاد سال توضیح بدهی، موی سرت را هم سفید کنی اثر نمی کند. بنابراین به عالم کناره گیرندگان از همنشینی عوام بپیوند و راه سعادت بپو. [چشمک]